Σάββατο, 27 Μαΐου 2017

Τέσσερα χρόνια ταξίδι ψυχής στην πατρίδα της καρδιάς μου. Τέσσερα χρόνια Λευκάδα η πατρίδα μου



Είναι σα να έχω ένα τρίτο παιδί. 

Λίγο παραμελημένο βέβαια τελευταία, αλλά είναι κι αυτές οι προτεραιότητες που δε σου επιτρέπουν να περιποιηθείς κάποια κομμάτια της ψυχής σου, όπως τους αξίζουν. Έπρεπε να γίνουν άλλα πράγματα, σημαντικά και μεγάλα, και ξέρω ότι τούτο εδώ το "παιδί" εδώ, μέσα, έχει υπομονή.

Να όμως που τώρα δα, σήμερα, κλείνει τα τέσσερά του χρόνια και μια ευχή τουλάχιστον, από τη μητέρα του, την αξίζει.

Γιατί ήταν και είναι ακόμα στις δύσκολες στιγμές το καταφύγιο μου. 
Γιατί με αγαπά και το αγαπώ.
Γιατί στις κρυφές του μυστικές κρύπτες έχω αποθέσει μια μικρή περιουσία.
Γιατί όπως και να το κάνω, έπαιξε και αυτό πολύ μεγάλο ρόλο στο να μείνω όρθια και να συνεχίσω. 

Μπορεί τον τελευταίο καιρό να είναι στην άκρη, αλλά ας μη γελιόμαστε, εδώ θα γυρίσω κάποτε και παρέα με τούτο θα πορευτώ.

Χρόνια πολλά λοιπόν, ψυχή μου και αγάπη μου μεγάλη. 

Πέμπτη, 27 Απριλίου 2017

Αφιέρωμα στη Λευκάδα (β΄μέρος)


Αυτό το αφιέρωμα στη Λευκάδα, μου ζητήθηκε πριν δυο χρόνια περίπου από τον Σ.Α. διαχειριστή του fylada.gr, μιας εξαιρετικής σελίδας με την οποία συνεργάστηκα δυόμιση χρόνια. Εκεί μου δόθηκε η ευκαιρία να γράψω για πρώτη φορά κάτι που δεν αφορούσε το νησί μου, με εξαίρεση αυτό το αφιέρωμα που λόγω του όγκου του (γράφω και πολλά, τρομάρα μου), χωρίστηκε σε δυο αναρτήσεις. Εδώ λοιπόν συνεχίζουμε και ολοκληρώνουμε το ταξίδι μας στη Λευκάδα.

Αφιέρωμα στη Λευκάδα (α΄μέρος)


Αυτό το αφιέρωμα στη Λευκάδα, μου ζητήθηκε πριν δυο χρόνια περίπου από τον Σ.Α. διαχειριστή του fylada.gr, μιας εξαιρετικής σελίδας με την οποία συνεργάστηκα δυόμιση χρόνια. Εκεί μου δόθηκε η ευκαιρία να γράψω για πρώτη φορά κάτι που δεν αφορούσε το νησί μου, με εξαίρεση αυτό το αφιέρωμα που λόγω του όγκου του (γράφω και πολλά, τρομάρα μου), χωρίστηκε σε δυο αναρτήσεις. Εδώ λοιπόν ταξιδεύουμε στη Λευκάδα με το πρώτο μέρος.

Σάββατο, 11 Μαρτίου 2017

Ο Νίκος Καββαδάς μιλά στο Prisma 9.61 για το http://lexikolefkadas.gr/



Ο Νίκος Καββαδάς, μίλησε στο Prisma 91.6 και στον Παναγιώτη Κουνιάκη για ηλεκτρονικό λεξικό lexikolefkadas.gr, μια μεγάλη εθελοντική προσπάθεια για την διάσωση και την προβολή της ντοπιολαλιάς του νησιού μας.

"Η ντοπιολαλιά αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του πολιτισμού και της καθημερινότητας μιας περιοχής και η διάσωση της καθήκον και υποχρέωση κάθε ανθρώπου που αγαπάει τον τόπο του.
Μέσα σε αυτά τα πλαίσια εντάσσεται και η προσπάθεια μας για την διάδοση στο πλατύ κοινό, του Λευκαδίτικου Ιδιώματος, μέσα από αυτήν εδώ την ιστοσελίδα.
Πρόκειται για μια μεγάλη εθελοντική προσπάθεια  ψηφιοποίησης και μεταφοράς στο διαδίκτυο, λεξικών και γλωσσάριων που κυκλοφορούν για την ντοπιολαλιά του νησιού μας, με προοπτική να περαστούν στη συνέχεια και λέξεις και φράσεις που ίσως να μην περιέχονται στην υπάρχουσα βιβλιογραφία, αλλά ακούγονται στα χωριά και την πόλη του νησιού, από τους ανθρώπους που ζουν και μεταφέρουν καθημερινά την ιστορία της τοπικής γλώσσας μας.
Η ιστοσελίδα παρέχει στους χρήστες την δυνατότητα να εντοπίσουν λήμματα της Λευκαδίτικης διαλέκτου γρήγορα και εύκολα, χρησιμοποιώντας την λειτουργία της αναζήτησης ή ακόμα και αλφαβητικά.
Σε κάθε λήμμα υπάρχει η ανάλογη επεξήγηση ενώ αναφέρεται και το λεξικό προέλευσης της. Επίσης υπάρχει η δυνατότητα κοινοποίησης του λήμματος στα social media (Facebook, Twitter κλπ), αλλά και η δυνατότητα υποβολής σχολίων από τους χρήστες.
Το «Λεξικό της Λευκαδίτικης Διαλέκτου» δέχεται καθημερινά πολλές επισκέψεις και έχει μεγάλη απήχηση  στο κοινό, γεγονός που μας χαροποιεί ιδιαίτερα μιας και στόχος μας είναι η διάδοση της γλώσσας του νησιού μας, ιδιαίτερα σε νέους ανθρώπους.
Τα λεξικά από τα οποία προέρχονται οι λέξεις είναι:
Το «Λεξικό του Λευκαδίτικου γλωσσικού ιδιώματος» του Πανταζή Κοντομίχη των εκδόσεων Γρηγόρη.  (Αθήνα 2005). (Στο βιβλίο περιέχεται και το μικρό γλωσσάριο «Σύλλαβος» του Ιωάννη Σταματέλου και το «Γλωσσάριον» του Γ.Χ. Μαραγκού.)
«Τα Λευκαδίτικα» του Χριστόφορου. Λάζαρη (Ιωάννινα 1970), με την προσθήκη συμπλήρωσης στην αρχική έκδοση, του ίδιου του συγγραφέα που βρίσκεται στην Επετηρίδα Τόμο Ε΄ (1978-1980) της Εταιρείας Λευκαδικών Μελετών (Αθήνα 1982).
«Το γλωσσάρι της Λευκάδας» του Ηλία Γαζή, έκδοση της Δημόσιας Βιβλιοθήκης της Λευκάδας. (Λευκάδα 1993).
Το «Λεξικό ιδιωματικών οικοδομικών όρων της Λευκάδας» της κας Χαράς Παπαδάτου Γιαννοπούλου, Λευκάδα 2014
Για την συνδρομή τους και την αμέριστη συμπαράσταση στην προσπάθεια μας, ευχαριστούμε θερμά:
τις εκδόσεις Γρηγόρη
την κα Βέρα Λάζαρη – Σταματέλου
την κα Μαρία Ρούσου
την κα Χαρά Παπαδάτου – Γιαννοπούλου
Ευχαριστούμε επίσης θερμά τον γραφίστα Νικόλαο Καββαδία (www.facebook.com/fnk.creative) για την δημιουργία του λογότυπου της ιστοσελίδας.
Οι διαχειριστές της σελίδας

Νίκος Καββαδάς
Χρυσούλα Σκλαβενίτη"



Παρασκευή, 3 Μαρτίου 2017

Το σπίτι του Άγγελου Σικελιανού στη Σαλαμίνα


Ένα λιτό, λευκό σπίτι δίπλα στη θάλασσα. Ένα σπίτι που μοιάζει να είναι εκεί από πάντα. Που δεν στέκει σαν εμπόδιο δίπλα στο γαλάζιο στοιχείο, αλλά σαν αδερφικός φίλος του. Και αν αφεθείς για λίγο θα "ακουρμαστείς" τις ιστορίες και τα ποιήματα του Άγγελου, που λέει το ένα στο άλλο.

Επισκέφτηκα τη Σαλαμίνα, για πρώτη φορά, αν και κατοικώ όλη μου τη ζωή στον Πειραιά, μόλις πριν λίγες μέρες. Ντρέπομαι που το λέω, αλλά δεν είχα ιδέα ότι εκεί σε μια όμορφη και ήσυχη παραλία έζησε την τελευταία δεκαετία της ζωής του ο Άγγελος Σικελιανός. Στη βορειοδυτική πλευρά του νησιού, λίγα μόλις μέτρα από το μοναστήρι της Φανερωμένης (*), ένα από τα παλιότερα, αν όχι το παλιότερο θρησκευτικό μνημείο του νησιού, στη θέση ενός παλιού ανεμόμυλου, βρίσκεται το μικρό, δίπατο, λευκό σπίτι, δίπλα στο κύμα που φιλοξένησε τον Αλαφροΐσκιωτο ποιητή και τη δεύτερη σύζυγό του Άννα Καμπανάρη.

Δεν γνωρίζω αν το γεγονός ότι το μοναστήρι της Φανερωμένης, στο οποίο ανήκε το μικρό αυτό σπίτι, θύμιζε ή όχι στον ποιητή το ομώνυμο μοναστήρι της πολιούχου Φανερωμένης της γενέτειρας του, αλλά σαν αθεράπευτα ρομαντική λάτρης του νησιού μου, θέλω να πιστεύω πώς ναι ... το επέλεξε για να είναι κοντά σε κάτι που θύμιζε Λευκάδα.


Ο Σικελιανός επισκέπτεται τη Σαλαμίνα και το μοναστήρι της Φανερωμένης το 1933 και εντυπωσιάζεται από την ηρεμία και την ομορφιά του τοπίου. (Φυσικά δεν υπήρχαν τότε στην απέναντι ακτή, παρά ψαροχώρια ίσως και όχι κακόγουστες και τσιμεντοχτισμένες μικρές πολιτείες). Ζήτησε λοιπόν να του παραχωρηθεί το μικρό οίκημα της παραλίας, χτισμένο στη θέση ανεμόμυλου, που έως τότε το χρησιμοποιούσε το μοναστήρι σαν βοηθητικό χώρο. Έτσι κι έγινε.
Πριν τη χρήση του από το μοναστήρι, από το 1878 μέχρι το 1881, το σπίτι χρησιμοποιήθηκε ως Διοικητήριο του Ναυστάθμου, που φιλοξενούνταν στον όρμο της Φανερωμένης πριν μεταφερθεί στον όρμο Παλουκίων, όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα. 

Το 1938, ο Σικελιανός, γνωρίζει και παντρεύεται την Άννα Καμπανάρη, με την συγκατάθεση της πρώτης συζύγου του Εύας Πλάμερ και του πρώτου συζύγου της Άννας, Γιώργου Καραμάνη. Έζησε μαζί της μέχρι το τέλος της ζωής του, το 1951 και τον περισσότερο καιρό σε αυτό το σπιτάκι στη Σαλαμίνα. 

Πρόκειται για ένα δίπατο λευκό σπίτι, ακριβώς δίπλα στη θάλασσα, με μπλε πόρτες και παράθυρα. Ο χώρος γύρω του ανοιχτός, τον χαϊδεύει το κύμα από τη βορινή πλευρά του. Μια εξωτερική σκάλα οδηγεί στο δεύτερο όροφο, μικρότερο από το ισόγειο και σε μια μικρή αυλή που βλέπει στο μοναστήρι. Ένα αλμυρίκι δίνει σκιά την ώρα της δύσης. Ανάμεσα στο σπίτι και το μοναστήρι υπάρχει ένα ακόμα σπίτι, η απέραντη έκταση της καταπράσινης παραλίας κι ο παραλιακός δρόμος που αποκτά κίνηση τους καλοκαιρινούς μήνες και όταν το μοναστήρι δέχεται επισκέψεις.

Το σπίτι μετά το θάνατο του Σικελιανού ερήμωσε. Το 1991, σαράντα χρόνια μετά το θάνατο του ποιητή, σε σχετική εκδήλωση στη Σαλαμίνα η Άννα Καραμπάνη, στα ενενήντα της χρόνια, εξέφρασε την επιθυμία να αναστυλωθεί το μικρό σπιτάκι και να γίνει μουσειακός χώρος αφιερωμένος στον Άγγελο Σικελιανό, δωρίζοντας η ίδια προσωπικά αντικείμενα του ποιητή. Η αποκατάσταση του σπιτιού από το Δήμο της Σαλαμίνας και την Εφορεία Νεοτέρων Μνημείων Αττικής ξεκίνησε το 2003 και ολοκληρώθηκε το 2006. 7 Σεπτεμβρίου 2006 έγιναν τα εγκαίνια του χώρου, όμως δυστυχώς η Άννα δεν πρόλαβε να δει την ολοκλήρωση της επιθυμίας της καθώς απεβίωσε τον Μάιο του ίδιο χρόνου.



Στο σπίτι υπάρχουν έπιπλα, κειμήλια, φωτογραφίες, επιστολές και άλλα αντικείμενα από την κοινή ζωή του ζευγαριού. 
Το σπίτι το 1960 - Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ

Αν και ο χώρος θεωρητικά λειτουργεί ως μουσείο, δεν υπήρχε πουθενά σχετική πινακίδα με πληροφορίες για τις τυχόν ώρες επίσκεψης σε αυτό, οπότε υποθέτω ότι γενικά δεν είναι επισκέψιμος. Από ένα μικρό, θολό από την πολυκαιρία, παραθυράκι στο πίσω μέρος του σπιτιού, προς τη μεριά της θάλασσας, μπόρεσα να διακρίνω μια μόνο φωτογραφία της Άννας και του Άγγελου κρεμασμένη στον τοίχο και δεν ξέρω γιατί, αλλά μου θύμισε εκείνο το μοναχικό σακάκι, το κρεμασμένο σε ένα καρφί στον τοίχο, σε ένα ερειπωμένο σπίτι στα Πλατύστομα, αν και δεν σχετίζεται με τον ποιητή. Η εγκατάλειψη ίσως ...

Ο Άγγελος Σικελιανός έζησε επίσης στην Αθήνα, στους Δελφούς, στη Συκιά Κορινθίας και φυσικά στη Λευκάδα, στη χώρα και στο νησάκι του Αγίου Νικολάου στα Δέματα. Μιλώντας για εγκατάλειψη, το σπίτι του στη χώρα της Λευκάδας, χρόνια αφημένο στην τύχη του, βρίσκεται σήμερα υπό ανακαίνιση με την προοπτική να χρησιμοποιηθεί σαν "χώρος γραμμάτων και πολιτισμού", ενώ ο κήπος του φιλοξενούσε στο παρελθόν μικρό θεατράκι.
* Η Ι. Μονή Φανερωμένης στη Σαλαμίνα ιδρύθηκε το 1682 από τον Λάμπρο Κανέλο (μετέπειτα Όσιο Λαυρέντιο) όταν αφού έφτασε με θαυματουργό τρόπο στη Σαλαμίνα μετά από όραμα, το 1640, βρήκε στα ερείπια παλιότερου εγκαταλελειμμένου μοναστηριού θαυματουργή εικόνα της Παναγίας. Κατά τη διάρκεια των αγώνων του 1821 λειτούργησε και ως νοσοκομείο των αγωνιστών. Εκεί φιλοξενήθηκε η Βιβλιοθήκη και το Τυπογραφείο των Αθηνών. Το 1944 μετατράπηκε σε γυναικεία μονή. 





Πέμπτη, 2 Μαρτίου 2017

Πρόσκληση στην εκδήλωση ονομασίας πλατείας της Ηλιούπολης σε "Πλατεία Λευκαδίων" από τον Δήμο Ηλιούπολης και το Σύλλογο Λευκαδίων Ηλιούπολης "Η Φανερωμένη"



Από το σύλλογο αναφέρεται: 

"Η παρουσία των Λευκαδίων στην Ηλιούπολη συνέβαλε στην κοινωνική, πολιτιστική και οικιστική ανάπτυξη της περιοχής. Αναγνωρίζοντας την προσφορά αυτή ο Δήμος Ηλιούπολης και ο Σύλλογος Λευκαδίων Ηλιούπολης και Γύρω Δήμων «Η Φανερωμένη» οργανώνουν, στις 12 Μαρτίου 2017 ημέρα Κυριακή και ώρα 10:30 π.μ., τελετή ονομασίας του περιβάλλοντος χώρου του Ιερού Ναού Αγίας Παρασκευής σε «πλατεία Λευκαδίων».
Η ονομασία αυτή θα διαφυλάξει την ιστορική μνήμη της περιοχής και θα αποδώσει το δέοντα σεβασμό και την οφειλόμενη τιμή στους αποβιώσαντες πρώτους Λευκαδίτες, αλλά και στις σημερινές γενιές των Λευκαδίων που λάτρεψαν και λατρεύουν την Ηλιούπολη, χωρίς όμως να ξεχνούν το όμορφο νησί τους, τη γη των προγόνων τους, το πρωτόχωμα."


Τρίτη, 14 Φεβρουαρίου 2017

Η Λευκάδα στην Ελληνική Πεζογραφία - Η εξοχική Λευκάδα από το Νίκο-Αλέξη Ασλάνογλου



Η εξοχική Λευκάδα

Αργά το απόγευμα, πλησιάζοντας το νοτιότερο άκρο της Λευκάδας, όλα λάμπουν στο φως. Σαν ένα ηλιοβασίλεμα στο Θερμαϊκό. Δεκάδες χρωματιστά γουιντσέρφινγκ, μεγάλα ιστιοφόρα και βάρκες στην οργιαστική βλάστηση των νερών. Οι ακτές είναι μέσα στο πράσινο.

Ένα χωριό ψαράδων, η Βασιλική, που έχει όμως περισσότερο αγροτικό χαρακτήρα. Στα δεξιά, λίγα παραθαλάσσια εστιατόρια και ξενοδοχεία. Αριστερά, η πλαζ, τα θαλάσσια σπορ, μοντέρνα καταστήματα παγωτών και φρούτων. Στο τέρμα του ανηφορικού δρόμου που διασχίζει το χωριό, δεκάδες ξενώνες με χαρακτηριστική αρχιτεκτονική μορφή μέσα στα σπάρτα, σε εκτάσεις έρημες. Μια δισκοθήκη μέσα στο λιβάδι, σ' έναν αχανή κήπο. Τα κάμπινγκ αρχίζουν μετά, δίπλα στη θάλασσα. Τα βράδια φυσάει πάντα ένας άνεμος θερμός, θαλασσινός. Όλα τα μέσα μεταφοράς επιστρατεύονται από κει προς όλα τα σημεία του νησιού. Οι αποστάσεις εκμηδενίζονται. Ποιος βιάζεται να φτάσει στην πόλη της Λευκάδας με 42 βαθμούς;


Μερικές μέρες στο Νυδρί συμπληρώνουν την κοσμοπολίτικη όψη μιας μεταμορφωμένης Λευκάδας. Διεθνές παραθεριστικό κέντρο, μια προσπάθεια που πολύ γρήγορα καρποφόρησε. Σε τρεις λωρίδες: η παραθαλάσσια με δεκάδες κέντρα φαγητού και αναψυχής. Η άσφαλτος με πολυτελή καταστήματα και λιχουδιές. Μετά τα μεσάνυχτα μεταβάλλεται σε Ταγγέρη. Ορχήστρες, δισκοθήκες και καλλιτέχνες του τραγουδιού ακούγονται σε πολύ μεγάλο βάθος στην κωμόπολη. Η ίδια αυτή πόλη έχει πολυδαίδαλους δρόμους όπου επαύλεις συνορεύουν με φάρμες, κήπους με οπωροφόρα ή αγροικίες μοντέρνου ρυθμού. Οι υπηρεσίες προσφέρονται αφειδώς. Τα εκλεκτά πάντα φρούτα είναι ηπειρώτικα. Η τέχνη του νησιού, παραδοσιακή, όπως και οι άνθρωποι. Περιμένουν ασάλευτοι στα κατώφλια τους ξένους. 


Το δίλημμα των νεαρών Λευκαδιτών είναι η ανάπτυξη γεωργικών καλλιεργειών επιπέδου με βάση συγκεκριμένα αναπτυξιακά προγράμματα που καταστρώθηκαν. Από την άλλη μεριά, η τουριστική ανάπτυξη του νησιού, κάπως άναρχη στα κέντρα της, ανύπαρκτη τουλάχιστον σε δέκα σημεία μιας λυρικής ομορφιάς ανυπέρβλητης. Τι κουβεντιάζουμε. Έλληνες και ξένοι που κατακλύζουν τα καλοκαίρια το νησί δημιουργούν πρότυπους τρόπους ζωής και συγκρίσεις. Με την άνθηση του τυχαίου και τη χάρη του ευχάριστου, τι να τον κάνεις τον προγραμματισμό; Από το Νυδρί προς την πόλη της Λευκάδας, ο χώρος αποκτά έναν τυπικά αθηναϊκό αστικό χαρακτήρα.

Μα η γνήσια Λευκάδα αρχίζει μόλις αντιλαμβάνεσαι ότι μπήκες πια στο νόημα μιας οργανωμένης πόλης. Τα μικρομάγαζα, οι δρόμοι, οι βιοτεχνίες, ένας ολόκληρος κόσμος μιας άλλης ομορφιάς, θα 'λεγες πως αλλάζει πρόσωπο σε κάτι που θα μπορούσε να γινόταν και δε γίνεται. Αυτή η αίσθηση δίνεται σ' όλα τα νησιώτικα κέντρα. Σαν να μην ανησυχεί κανέναν απολύτως τίποτα. Κι όμως, όταν περιπλανιέσαι σε μια άδεια καλοκαιρινή Λευκάδα, πολύ γεωμετρικά ρυμοτομημένη και μοντέρνα προς την ηπειρωτική γη, καταλαβαίνεις τη συνεχή μεταμόρφωση. Χρειάζομαι μια πολιτιστική σελίδα για να γράψω για την ίδια την πόλη και την καλοκαιρινή ερήμωση. Ή μάλλον μια πολιτιστική ταινία ημίωρη. Οι οδηγοί * λένε λίγα πράγματα. Τα υπόλοιπα μαντεύονται υποδορίως.


Νίκος-Αλέξης Ασλάνογλου,
Ταξιδεύοντας στη δροσερή νύχτα, Ιανουάριος 1991
εκδόσεις Ύψιλον


*ταξιδιωτικοί οδηγοί

Ο Νίκος-Αλέξης Ασλάνογλου γεννήθηκε το 1931 στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε αγγλική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Εργάστηκε ως καθηγητής ξένων γλωσσών. 
Έργα: 
Ποίηση: Δύσκολος Θάνατος (1954), Ο θάνατος τον Μύρωνα (1960), Ποιήματα για ένα καλοκαίρι (1963), Νοσοκομείο εκστρατείας (1972), Αργό πετρέλαιο(1974), Ωδές στον πρίγκιπα (1981), Τρία ποιήματα (1987). 
Άλλα έργα: Θάλασσα και συγχρονισμός (ποιητικό μονόπρακτο) (1991), Ταξιδεύοντας στη δροσερή νύχτα (1991). Μεταφράσεις: Α. Ρεμπώ: Εκλάμψεις (1971), Ε. Ζολά: Η ταβέρνα.


Τρίτη, 31 Ιανουαρίου 2017

Η Φιλαρμονική Εταιρεία Λευκάδας μάγεψε την Αθήνα


Παρακολουθώ τα δρώμενα της Λευκάδας εδώ και τέσσερα χρόνια, όμως δυστυχώς βρίσκομαι μόνο καλοκαίρι στο νησί. Και το καλοκαίρι σε παρασέρνει. Έτσι πολλά τα χάνω, ή δεν τα χορταίνω, ή δεν τα προλαβαίνω, μιας και όλα συνήθως στριμώχνονται τις ίδιες ημερομηνίες και ώρες, το ζεστό μήνα Αύγουστο.

Την Φιλαρμονική να πω την αλήθεια ξεκίνησα δυο φορές να την δω, τη μια τα κατάφερα για καμιά ώρα, τη δεύτερη ... χάθηκα στο δρόμο και βρέθηκα αλλού. Ωστόσο παρακολουθώ μέσα από τα ρεπορτάζ και τα δελτία τύπου την πορεία της και ήλπιζα πάντα ότι κάποτε θα καταφέρω να δω μια ολοκληρωμένη συναυλία της.

Να που τα κατάφερα λοιπόν, όχι στο νησί , αλλά στο κέντρο της Αθήνας.





Η Φιλαρμονική Εταιρεία Λευκάδας συμπλήρωσε 166 χρόνια ζωής και αποφάσισε να χαρίσει σε όσους την αγαπούν μια συναυλία αντάξια της ιστορίας και της σκληρής προσπάθειας που καταβάλλει να παραμένει πάντα ενεργή, δραστήρια, πανταχού παρούσα, προβάλλοντας Πολιτισμό σε μια εποχή που πνίγεται στην βαρβαρότητα. 

Επέλεξε την όπερα La Traviata του Giouseppe Verdi, που εξιστορεί την τραγική μοίρα ενός μεγάλου έρωτα, και την παρουσίασε αρχικά, τον Δεκέμβρη (10 και 11 του 2016) στο σπίτι της, στο κτήριο που την στεγάζει στο κέντρο της παλιάς πόλης της Λευκάδας. Η συναυλία είχε μεγάλη επιτυχία και τις δυο βραδιές και η μικρή αίθουσα εκδηλώσεων γέμισε ασφυκτικά από κόσμο και χειροκροτήματα.


Στη συναυλία πήραν μέρος (για όπερα πρόκειται άλλωστε) η σοπράνο Ευδοκία Μωυσίδου στο ρόλο της Βιολέτας Βαλερύ (της Traviata ουσιαστικά), ο τενόρος Σταύρος Σαλαμπασόπουλος στο ρόλο του αγαπημένου της Αλφρέντου Ζερμόν και ο βαρύτονος Πέτρος Σαλάτας στο ρόλο του πατέρα Ζερμόν. Οι εκπληκτικές φωνές και ερμηνείες τους πλαισιώθηκαν αντάξια από τους ακούραστους μουσικούς της ΦΕΛ που δίνουν κάθε φορά, πέρα από το ταλέντο και την αγάπη τους για τη μουσική και την ψυχή τους.



 Στις 29 Ιανουαρίου η ΦΕΛ με την όπερα της ταξίδεψε στο κέντρο της πόλης των Αθηνών για να χαρίσει τη μαγεία της και σε όλους εμάς που ζούμε μακριά από τη Λευκάδα, αλλά και να αποδείξει ότι αυτό το μικρό ξεχασμένο νησί, δεν φέρει τυχαία τόσους αιώνες πολιτισμού και τέχνης πάνω του, ακόμα και αν πολλοί προσπαθούν να πείσουν ότι το νησί αυτό δεν διαθέτει παρά ωραίες παραλίες. Η συναυλία πραγματοποιήθηκε σε ένα ιστορικό και πανέμορφο κτήριο του 1890, ένα υπέροχο διατηρητέο νεοκλασικό που στεγάζει και φιλοξενεί τον πολιτισμό και την ιστορία της πατρίδας μας. Πρόκειται για το κεντρικό κτήριο του Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός που ιδρύθηκε το 1865 από τέσσερα παιδιά (!!!) με σκοπό μέσα από τις πολύπλευρες δραστηριότητες του να συμβάλλει στην « κοινὴ πρόοδο καὶ ὠφέλεια τοῦ λαοῦ».  




Η επιβλητική αίθουσα με τον υπέροχο διάκοσμο και την άρτια ακουστική, αποδείχτηκε ο κατάλληλος χώρος για να φιλοξενήσει την ιστορική Φιλαρμονική μας, αλλά μάλλον αποδείχτηκε μικρή για τους Λευκαδίτες της Αττικής και τους φίλους του νησιού που έσπευσαν να δείξουν την στήριξη και την αγάπη τους στο παλαιότερο ιστορικά πολιτιστικό σωματείο του νησιού μας.  Η ΦΕΛ καταχειροκροτήθηκε με ενθουσιασμό κάνοντας ηχηρά δυνατή την παρουσία της στην Αθήνα.





Θα ήταν ιδιαίτερα ευχάριστο για εμάς που ζούμε στην άγρια αυτή πόλη να δεχόμαστε που και που την αύρα του νησιού μας, μέσα από εκδηλώσεις σαν και αυτήν. Θα ήταν ιδιαίτερα ευχάριστο να γινόταν συνήθεια ένα ταξίδι από τη Λευκάδα στην Αθήνα και για την Φιλαρμονική αλλά και άλλα πολιτιστικά σωματεία του νησιού μας, παρόλο που οι καιροί είναι δύσκολοι.
Θα ήταν όμως και ιδιαίτερα ευχάριστο, αν είχε την δυνατότητα η Φιλαρμονική μας, αλλά και όλοι όσοι προάγουν πολιτισμό εκεί στο νησί, να είχαν και τον κατάλληλο χώρο, μια αίθουσα εκδηλώσεων, ένα θέατρο, ένα κτήριο πολλαπλών χρήσεων, που θα μπορούσε να στεγάσει τον πολιτισμό του νησιού μας, να προβάλλει το έργο των δημιουργών του και να φιλοξενήσει μεγάλες διοργανώσεις πολιτισμού, αντάξιες της μακράς πολιτιστικής πορείας του στο χρόνο.

Οι φωτογραφίες μου από την εκδήλωση λίγες και φτωχές, αλλά προτίμησα να απολαύσω την μουσική και τις ερμηνείες παρά να φωτογραφίσω.
Δηλώνω πλέον φανατική θαυμάστρια της ΦΕΛ και ευελπιστώ να μου δοθεί σύντομα πάλι η ευκαιρία να την απολαύσω.


Δευτέρα, 23 Ιανουαρίου 2017

Λίστα Ιερών Ναών της Λευκάδας και των νησιών της


Τούτη εδώ η καταγραφή, αποτελεί κομμάτι μιας ερασιτεχνικής έρευνας μέσα στα πλαίσια της δημιουργίας ενός διευρυμένου αλφαβηταριού για τη Λευκάδα, που ξεκίνησε πριν μερικά  χρόνια (αρχές του 2014).

Η αρχική ιδέα το αλφαβητάρι αυτό να αποτελέσει μόνο την καταγραφή των χωριών του νησιού, φάνηκε λίγη και χωρίς νόημα. Για το λόγο αυτό προστέθηκαν αρχικά οι εκκλησίες του κάθε χωριού και στη συνέχεια τα τοπωνύμια, οι ιδιαίτερες ονομασίες δηλαδή τοποθεσιών, αλλά και στοιχεία περισσότερα, που "φωτογραφίζουν" σε σημείο που αυτό είναι εφικτό, το κάθε χωριό του νησιού μας όσο το δυνατόν πιο ολοκληρωμένα - αν μπορούμε φυσικά να πούμε ότι μια ερασιτεχνική εργασία είναι ποτέ ολοκληρωμένη. Το κομμάτι που αφορά τα τοπωνύμια βρίσκεται σε διαρκή επεξεργασία και λόγω του μεγάλου όγκου των ονομάτων αλλά και του γεγονότος ότι διαρκώς προστίθενται νέα στοιχεία.

Το κομμάτι των εκκλησιών πέρασε κι αυτό από πολλά επίπεδα, καθώς κατεγράφησαν αρχικά οι ενοριακοί ναοί των χωριών και της πόλης και στη συνέχεια οι υπόλοιποι ναοί, κοιμητηριακοί ή εξωκλήσια. Στην αναζήτηση κυρίως για την φωτογραφική κάλυψη των ναών (που δεν έχει ολοκληρωθεί), ανακάλυπτα όλο και περισσότερους ναούς και εξωκλήσια και έτσι αποφασίστηκε η, αν είναι δυνατόν, ολοκληρωμένη καταγραφή τους. Μια καταγραφή που θα αφορά όχι μόνο τους εν λειτουργία ναούς και ξωκλήσια (έστω και μια φορά το χρόνο) αλλά όλα όσα υπήρξαν, υπάρχουν και χτίζονται κατά τη διάρκεια αυτή της αναζήτησης.



Η αρχική πηγή της αναζήτησης μου είναι η λίστα Εορτολογίου της ΙΜΛΙ που υπάρχει στην ιστοσελίδα της. Από κει και πέρα και μέσω της βιβλιογραφίας και των πολλών προσωπικών επισκέψεων σε όσα σημεία του νησιού μπόρεσα να φτάσω, η λίστα αυτή εμπλουτίστηκε.

Φυσικά σε αυτή την καταγραφή περιλαμβάνονται και τα καθολικά των μονών του νησιού, εν λειτουργία και εγκαταλελειμμένων. Επίσης αναφέρονται οι παλαιοημερολογίτικες εκκλησίες του νησιού (2 είναι) και έγινε απόπειρα, νομίζω επιτυχής, να καταγραφούν και οι λατινικοί ναοί οι οποίοι λειτούργησαν κατά καιρούς στο νησί, τα τζαμιά, ο μοναδικός ημιτελής αγγλικανικός ναός και οι θέσεις των αρχαίων ναών και ιερών που υπήρξαν στο νησί. Το τελευταίο βέβαια αυτό κομμάτι των αρχαίων ναών, λόγω έλλειψης επαρκών στοιχείων, εκτός λίγων εξαιρέσεων, μόνο σε υποδείξεις βασισμένες στην υπάρχουσα βιβλιογραφία βασίζεται, μιας και οι υποψίες για την ύπαρξη πολύ περισσοτέρων ναών και ιερών στο νησί είναι έντονες για πολλές περιοχές του, αλλά και του γεγονότος ότι πολλοί από τους χριστιανικούς ναούς και εξωκλήσια του νησιού είναι χτισμένοι, κατά τη συνήθεια, πάνω σε ερείπια αρχαίων ιερών. Ωστόσο αυτό υπόκειται στην αρχαιολογική σκαπάνη και έρευνα και δεν είναι επ΄ ουδενί στην αρμοδιότητα μιας ερασιτέχνισσας ερευνήτριας.

Επίσης έγινε και προσπάθεια καταγραφής των ιδιωτικών ναών, όσων έπεσαν στην αντίληψή μου, πράγμα που αποδείχτηκε ιδιαίτερα δύσκολο, μιας και υπάρχουν πάμπολλα μικρά εκκλησάκια χτισμένα στους κήπους ιδιωτικών χώρων και έτσι αρκέστηκα μόνο στα εμφανή και κάποια ήδη καταγεγραμμένα
.
Στη συνέχεια έγινε και μια απόπειρα (αυτή κι αν αποδείχτηκε δύσκολη) καταγραφής των μικρών πέτρινων, κυρίως, αλλά και άλλων εικονοστασιών παλαιοτέρων χρόνων που βρίσκονται, συνήθως παραμελημένα, στις άκρες των δρόμων, στην αρχή και το τέλος των οικισμών και μπορεί να υποδηλώνουν χίλια δυο πράγματα, από την ύπαρξη παλαιοτέρου ναΐσκου στη θέση τους, είτε τάμα, είτε απλά προστασία, είτε είναι χτισμένα να τιμήσουν την μνήμη ή την σωτηρία κάποιου ανθρώπου.



Επίσης ξεχώρισα ιδιαίτερα τα αγιολογικά τοπωνύμια, τα τοπωνύμια δηλαδή που σχετίζονται με ονόματα αγίων ή λέξεων σχετικών με τη θρησκεία και υποδηλώνουν συνήθως είτε την ύπαρξη εκκλησιών ή εικονοστασιών παλαιότερα στην τοποθεσία, είτε κτηματική περιουσία κάποιου ναού ή μοναστηριού.

Θα πρέπει εδώ να αναφέρω τη δυσκολία συλλογής πληροφοριών για κάθε εκκλησία που συναντούσα στο νησί, καθώς για τις περισσότερες και ειδικά τις εκκλησίες των χωριών, δεν υπάρχουν στην βιβλιογραφία, (την οποία είχα στη διάθεσή μου φυσικά, μιας και δεν είχα τη δυνατότητα να μελετήσω αρχεία που υπάγονται στην δικαιοδοσία της ΙΜΛΙ ή πηγές του Ιστορικού Αρχείου Λευκάδας), επαρκή στοιχεία. Τα όποια ιστορικά, λαογραφικά ή άλλα στοιχεία που έχω στη διάθεσή μου προέρχονται από βιβλιογραφία σχετικών εντύπων και βιβλίων και προσωπικές μαρτυρίες πρώην και νυν ιδιοκτητών και κατοίκων του εκάστοτε χωριού.
 
Θα πρέπει να αναφέρω ότι μια αναλυτική παρουσία όλων (ή έστω αυτών που διαθέτω) των ιστορικών στοιχείων που αφορούν σε ένα ναό, δεν νομίζω ότι έχει κάποιο νόημα στην απλή καταγραφή τους και η συλλογή των στοιχείων έγινε κυρίως για προσωπικούς λόγους, για να κατανοήσω την θρησκευτική ιστορία του τόπου μου. Επίσης ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα λαογραφικά στοιχεία που σχετίζονται με τις εκκλησίες και έδωσα ιδιαίτερη σημασία στη συλλογή τους. Ενώ ένα κομμάτι που έχει ήδη ερευνηθεί και παρουσιαστεί σε μεγάλο, αν όχι ολοκληρωμένο βαθμό, από τους μεγάλους Πάνο Ροντογιάννη και Χρήστο Σολδάτο αφορά στην χριστιανική τέχνη του νησιού.




Σε τούτο εδώ το άρθρο θα κάνω μια ονομαστική αναφορά στους ναούς, τις μονές και τα εξωκλήσια των χωριών της Λευκάδας, χωρίς αναφορές σε ιστορικά, λαογραφικά ή άλλα στοιχεία που τα αφορούν. Θα είναι απλά μια καταγραφή: Χωριό > ναοί.

Θα αφήσω έξω τα εικονοστάσια και τα αγιολογικά τοπωνύμια, εκτός από τις περιπτώσεις που αναφέρονται στην ύπαρξη κάποιου ναΐσκου στη θέση τους σε παλαιότερους χρόνους. Επίσης σε όσες εκκλησίες υπάρχει ερωτηματικό (;) σημαίνει ότι αναφέρονται σε πηγές και σχετική βιβλιογραφία, αλλά δεν έχω κατορθώσει ακόμα να επιβεβαιώσω αν όντως υπήρξαν ή όχι. Ενώ όσες είναι διαγραμμένες (---) σημαίνει ότι έχει επιβεβαιωθεί ότι δεν υπάρχουν τουλάχιστον σύμφωνα με τις μαρτυρίες κατοίκων, αλλά αναφέρονται σε κάποιο έντυπο ή πηγή.




Η επόμενη σκέψη για μια πιο διευρυμένη παρουσίαση του υλικού μου αφορά ίσως τη διάθεσή τους μέσω σχετικής ιστοσελίδας αλλά και έντυπης παρουσίασής τους.

Τέλος θα ήθελα να αναφέρω ότι αυτή εδώ η έρευνα και κάθε έρευνα υποθέτω, δεν τελειώνει εδώ, παρά συνεχίζεται και θα συνεχίζεται όσο οι ανθρώπινες δυνάμεις μου και οι συνθήκες θα το επιτρέπουν. Αυτό σημαίνει ότι είναι πολύ πιθανόν να προστεθούν ή και να αφαιρεθούν στοιχεία σε αυτά που πρόκειται να διαβάσετε στη συνέχεια.

Ευχαριστώ θερμά όσους θα έχουν την υπομονή να μελετήσουν τα γραφόμενά μου.



Κατάλογος εκκλησιών ανά χωριό (αλφαβητικά):

Άγιος Βασίλειος (Δαμιλιάνι): Άγιος Βασίλειος

Άγιος Ηλίας: Άγιος Αθανάσιος, Άγιος Βασίλειος, Άγιος Ηλίας, Άγιος Ιωάννης (τοπωνύμιο), Άγιος Λουκάς, Αγία Παρασκευή & Άγιος Παντελεήμονας, Αγία Τριάδα

Άγιος Νικήτας: Αγία Άννη, Άγιος Νικήτας, Κοίμηση της Θεοτόκου.

Άγιος Πέτρος: Αγία Ελεούσα, Αγία Κυριακή (τοπωνύμιο ;), Αγία Παρασκευή, Άγιος Αθανάσιος, Άγιοι Απόστολος (υπήρξε και καθολική), Άγιος Γεώργιος, Άγιος Γεώργιος (Ρουπακιάς), Άγιος Γεώργιος, Άγιος Δημήτριος (;) , Άγιος Θωμάς, Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος (Αποτομή τιμίας Κεφαλής), Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος (το Γενέθλιον - Ριγανάς), Άγιος Κωνσταντίνος (;), Άγιος Κωνσταντίνος (;), Άγιος Νικόλαος (;),Άγιος Πέτρος, Άγιος Πέτρος, Άγιος Χαράλαμπος, Κοίμηση της Παναγίας (;), Κοσμάς ο Αιτωλός, Παναγιά "στους Κεφαλληνούς" (Εισόδια) ,Παναές Κάιζερ (εικονοστάσι-τοπωνύμιο ;).

Άλατρο: Αγία Μαρίνα, Άγιοι Απόστολοι, Άγιος Δημήτριος, Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος (Ριγανάς), Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος, Άγιος Κωνσταντίνος, Άγιος Νικόλαος, Ανάληψη του Κυρίου, Παναγία Θεοτόκος, Υπαπαντή του Κυρίου.



Αλέξανδρος - Κολυβάτα: Αγία Ελένη, Άγιοι Πατέρες, Άγιος Ανδρέας, Άγιος Βάρβαρος, Άγιος Βλάσιος, Άγιος Γεώργιος, Άγιος Δημήτριος, Άγιος Κωνσταντίνος, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Παντελεήμονας, Άγιοι Σαράντα, Άγιος Σπυρίδωνας, Ασκητής (τοπωνύμιο), Ευαγγελίστρια ή Παναγία, Κοίμηση της Θεοτόκου, Προφήτης Ηλίας, Ταξιάρχες.

Αθάνι: Αγία Παρασκευή, Άγιος Κήρυκος, Άγιος Νικόλαος (Νηρά),  Άγιος Σώζων ή Σωτήρας Χριστός (;), Κοίμηση της Θεοτόκου, Παναγία Ραχιώτισσα, Σωτήρας Χριστός, Ταξιάρχης.

Ασπρογερακάτα: Αγία Αικατερίνη, Άγιος Αθανάσιος, Άγιος Γεράσιμος,  Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος, Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος, Άγιος Στέφανος (τοπωνύμιο > Σπανοχώρι ;) Κοίμηση της Θεοτόκου (;), Εισόδια της Θεοτόκου.

Απόλπαινα: Αγία Παρασκευή, Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη, Άγιος Αθανάσιος, Άγιος Νικόλαος, Οδηγήτρια.

Βαθύ (Μεγανήσι): Άγιος Βασίλειος, Άγιος Βησσαρίων, Άγιος Κωνσταντίνος, Άγιος Νεκτάριος, Γέννηση της Θεοτόκου (Παναγιά Ελεούσα).

Βασιλική: Άγιος Γεράσιμος, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Σπυρίδωνας, Κοίμηση της Θεοτόκου, Ταξιάρχες.

Βαυκερή: Αγία Μαρίνα, Άγιος Αθανάσιος, Άγιος Γεράσιμος (;), Άη Γιάννης (τοπωνύμιο),   Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Χαράλαμπος, Ασώματος Μιχαήλ, Κοίμηση της Θεοτόκου.

Βλυχό: Αγία Αναστασία, Αγία Βαρβάρα, Αγία Κυριακή, Άγιοι Απόστολοι, Άγιος Κωνσταντίνος, Άγιος Σπυρίδωνας.

Βουρνικά: Αγία Παρασκευή,  Άγιος Δημήτριος, Άγιος Ιωάννης Θεολόγος (Ροδάκι), Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος (Καραβιάδες), Άγιος Σάββας, Άγιος Στέφανος, Κοίμηση Θεοτόκου (Παναγούλα), Μεταμόρφωση του Σωτήρος (τοπωνύμιο ;), Παναγία Πεφανερωμένη.

Δράγανο: Αγία Πελαγία (;), Άγιος Αθανάσιος (;), Άγιοι Απόστολοι (;), Άγιος Ανατόλιος, Άγιος Βασίλειος, Κοίμηση της Θεοτόκου (;), Παναγία (;), Παλιοκλησία (;), Υπαπαντή του Κυρίου.

Δρυμώνας: Άγιος Δημήτριος, Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος, Ευαγγελίστρια, Ταξιάρχης Μιχαήλ.

Εγκλουβή: Αγία Κυριακή, Αγία Μαρίνα, Άγιος Αθανάσιος, Άγιος Γεώργιος - Δημήτριος και Χαράλαμπος (Υπήρχαν ξεχωριστές εκκλησίες για τους ίδιους αγίους), Άγιος Δονάτος, Άγιος Ηλίας, Άγιος Ιωάννης (> Βαυκερή ;), Άγιος Νικόλαος, Άγιος Σπυρίδωνας, Άγιος Φιλάρετος (;) Κοίμηση της Θεοτόκου, Μεταμόρφωση του Σωτήρος, Ύψωση Τιμίου Σταυρού.



Εξάνθεια: Άγιος Αθανάσιος, Άγιος Βασίλειος, Άγιος Γεώργιος, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Στέφανος, Άγιος Φανούριος, Παναγία στο παλιό Χωριό, Παναγία στα Χαραμολάτα.

Εύγηρος-Σύβοτα: Άγιος Βασίλειος, Άγιος Μερκούριος, Άγιος Σώζων (Σύβοτα), Κοίμηση της Θεοτόκου.

Θηλειά: Ζωοδόχος Πηγή

Κάβαλος: Αγία Αικατερίνη, Αγία Παρασκευή, Άγιος Νικόλαος, Παντοκράτορας, Πεντηκοστή, Ταξιάρχης (;).

Καλαμίτσι: Αγία Αναστασία η Ρωμαία, Αγία Παρασκευή, Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη, Άγιος Δημήτριος (;),Άγιος Νικόλαος (;), Άγιος Σπυρίδωνας, Θεοτόκος (Ζωοδόχος Πηγή), Κοίμηση της Θεοτόκου, Παναγία των Κήπων.

Κάλαμος: Αγία Παρασκευή, Αγία Τριάδα, Άγιοι Ανάργυροι, Άγιος Γεράσιμος, Άγιος Γεώργιος, Άγιος Γεώργιος, Άγιος Διονύσιος(;), Άγιος Δονάτος ή Κωνσταντίνος, Άγιος Ιωάννης Θεολόγος,  Άγιος Νικόλαος (;).

Καλλιγόνι: Αγία Τριάδα, Άγιος Γεώργιος (υπήρξε καθολικός ναός).

Καρυά: Αγία Άννα (>Άγιος Νικήτας), Αγία Βαρβάρα(;), Αγία Παρασκευή, Άγιοι Απόστολοι (τοπωνύμιο ;), Άγιος Αθανάσιος, Άγιος Ανδρέας (Ρεκατσινάτα), Άγιος Αντώνιος (Ρεκατσινάτα), Άγιος Βασίλειος, Άγιος Δημήτριος, Άγιος Δημήτριος, Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος (λιβάδι), Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος, Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη, Άγιος Μακάριος, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Σπυρίδωνας, Άγιος Χαράλαμπος, Κοίμηση της Θεοτόκου, Παναγιά Οδηγήτρια (Δαφνοπλαγιά), Παναγιές (;), Ταξιάρχης.



Καρυώτες: Άγιοι Απόστολοι, Άγιος Γεώργιος, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Παντελεήμονας, Ανάσταση του Κυρίου, Παναγιά Βιγλιώτισσα (;), Παναγιά Βλαχέρνα (;),Ταξιάρχες, Ταξιάρχες, Τρεις Ιεράρχες (;).

Καστός: Άγιος Αιμιλιανός, Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος.

Κατούνα - Λυγιά: Αγία Παρασκευή, Άγιος Αθανάσιος, Άγιος Βάρβαρος, Άγιος Νικόλαος, Δώδεκα Απόστολοι (Λυγιά), Κοίμηση της Θεοτόκου.

Κατωμέρι (Μεγανήσι): Άγιοι Απόστολοι, Άγιος Γεράσιμος, Άγιος Γρηγόριος, Άγιος Νεκτάριος, Εισόδια της Θεοτόκου (;), Κοίμηση της Θεοτόκου ή Παναγία, Παλιοκλήσι (;), Προφήτης Ηλίας,
Κοντάραινα: Αγία Αγάθη, Άγιος Δημήτριος, Κοίμηση της Θεοτόκου, Μεταμόρφωση του Σωτήρος, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Σπυρίδωνας, Ταξιάρχες.

Κατωχώρι: Αγία Αικατερίνη, Άγιος Αθανάσιος, Άγιος Δημήτριος, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Χαράλαμπος και Διονύσιος, Παναγιά Εισοδίων, Ταξιαρχες/ης.

Κομηλιό: Αγία Μαρίνα, Άγιος Αθανάσιος, Άγιος Ιωάννης (;), Κοίμηση της Θεοτόκου, Παλιοκλήσι (;).

Λαζαράτα: Αγία Κυριακή (;), Αγία Τριάδα, Άγιοι Απόστολοι (παλαιοημερολογίτικη),  Άγιος Βασίλειος (;), Άγιος Γεώργιος, Άγιος Διονύσιος, Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος και Λουκάς, Άγιος Κωνσταντίνος (;), Άγιος Μάρκος, Άγιος Σπυρίδωνας, Κοίμηση της Θεοτόκου, Μαντόνα (; > καθολικός), Προφήτης Ηλίας (>Σπανοχώρι).

Λευκάδα (Χώρα): Αγία Άννη, Αγία Βαρβάρα, Αγία Ειρήνη, Αγία Μαρίνα, Αγία Μαύρα, Αγία Παρασκευή, Αγία Παρασκευή, Άγιοι Ανάργυροι, Άγιος Αθανάσιος, Άγιος Αντώνιος, Άγιος Βασίλειος/Τρεις Ιεράρχες, Άγιος Βησσαρίων, Άγιος Γεώργιος, Άγιος Δημήτριος, Άγιος Δημήτριος, Άγιος Ελευθέριος, Άγιος Θωμάς, Άγιος Ιωάννης Θεολόγος, Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος, Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος Αντζούσης, Άγιος Μηνάς-Βίκτωρας και Βικέντιος, Άγιος Νεκτάριος, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Νικόλαος, Άγιο Παντελεήμονας, Άγιος Σπυρίδωνας, Άγιος Χαράλαμπος, Γέννηση της Θεοτόκου (Παναγιά των Ξένων), Εισόδια της Θεοτόκου, Ευαγγελίστρια, Κοίμηση της Θεοτόκου (Σεχλιμπού), Παναγιά Βλαχέρνα, Παναγιά Δεματισάνα, Παναγιά Μεγαλοβρυσιώτισσα (Ζωοδόχος Πηγή), Παντοκράτορας, Ταξιάρχες, Τρεις Ιεράρχες.

Μαδουρή: Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος

Μανάσι: Άγιος Δημήτριος, Αη Λιας, Κοίμηση της Θεοτόκου.

Μαραντοχώρι: Αγία Παρασκευή (παλαιοημερολογίτικη), Άγιοι Ανάργυροι, Άγιοι Πέτρος και Παύλος, Άγιος Αθανάσιος, Άγιος Γεώργιος, Άγιος Νικόλαος, Ασώματοι (Ταξιάρχες), Κοίμηση της Θεοτόκου, Ταξιάρχης (Μιχαήλ).

Νικιάνα: Άγιος Νικόλαος, Μεταμόρφωση του Σωτήρος, Μεταμόρφωση του Σωτήρος.

Νικολής: Αγία Παρασκευή, Άγιος Γεώργιος, Άγιος Ηλίας, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Στέφανος, Ανώνυμος ναός πιθανόν των βυζαντινών χρόνων, Εισόδια Θεοτόκου.



Νιχώρι: Άγιοι Πάντες (;), Άγιος Βασίλειος (;), Άγιος Βλάσσιος, Άγιος Γεώργιος, Άγιος Δημήτριος, Άγιος Ιωάννης(;), Αρχάγγελος Μιχαήλ (> Βαυκερή, Ασώματος ;), Εισόδια Θεοτόκου, Ευαγγελίστρια, Παναγιά (;).

Νυδρί: Άγιοι Ανάργυροι, Κοίμηση της Θεοτόκου.

Παλαιοκατούνα: Αγία Παρασκευή, Άγιος Ανδρέας (Μεγάλο Αυλάκι), Άγιος Νικόλαος, , Άγιος Χριστόφορος.

Περιγιάλι: Αγία Θέκλα, Άγιος Νικόλαος, Ευαγγελίστρια

Πηγαδισάνοι: Αγία Βαρβάρα, Άγιοι Ανάργυροι, Άγιος Δημήτριος, Άγιος Μάρκος (;), Άγιος Νικόλαος, Ζωοδόχος Πηγή ή Θεοτόκος.

Πινακοχώρι: Αγία Κυριακή > Λαζαράτα, Αγία Μαρίνα (;), Αγία Φοίβη,  Άγιος Γεώργιος, Άγιος Θωμάς,  Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος, Παναγία (;).

Πλατύστομα: Αγία Παρασκευή, Άγιοι Πάντες, Άγιος Γεώργιος, Άγιος Ιωάννης, Άγιος Νικόλαος, Ασώματος Μιχαήλ, Γέννηση της Θεοτόκου, Εσταυρωμένος, Κόκκινη Εκκλησιά (Ευαγγελίστρια).

Πόρος: Αγία Μαρίνα, Αγία Παρασκευή, Άγιος Αθανάσιος, Αγιοδ/βήμα, Άγιος Ιωάννης, Άγιος Νικήτας, Άγιος Νικόλαος, Ανάληψη, Γέννηση της Θεοτόκου, Προφήτης Ηλίας.

Ράχη: Άγιος Διονύσιος.

Σκορπιός: Κοίμηση της Θεοτόκου.

Σπανοχώρι: Άγιος Ηλίας, Άγιος Θωμάς, Άγιος Στέφανος, Γέννηση της Θεοτόκου (Επισκοπή) ή Παναγιά (;), Ταξιάρχες.

Σπαρτοχώρι (Μεγανήσι): Αγία Ειρήνη, Άγιος Γεώργιος, Άγιος Γρηγόριος, Άγιος Ευστάθιος, Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Νικόλαος, Ζωοδόχος Πηγή.

Σύβρος: Αγία Μαύρα, Αγία Παρασκευή, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Σπυρίδωνας, Γέννηση της Θεοτόκου, Εισόδια της Θεοτόκου, Κοίμηση της Θεοτόκου (Στο Λιθάρι).

Τσουκαλάδες: Αγία Αναστασία η Ρωμαία, Άγιος Γεώργιος, Άγιος Χαράλαμπος, Είσοδια της Θεοτόκου ή Παναγία, Άγιος Ιωάννης (;).

Φρύνι: Αγία Αικατερίνη, , Άγιοι Απόστολοι, Άγιος Αθανάσιος, Άγιος Ευστάθιος, Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, Άγιος Χαράλαμπος, Ανάληψη, Όσιος Σιλουανός Αθωνίτης, Παναγία Φανερωμένη
.
Φτερνό: Άγιος Γεώργιος, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Παντελεήμονας, Κοίμηση της Θεοτόκου ή Παναγία, Μεταμόρφωση του Σωτήρος, Παναγιά στο Φαό, Προφήτης Ηλίας, Υπαπαντή του Κυρίου, La Madal (;)

Χαραδιάτικα: Άγιος Γεράσιμος, Άγιος Δημήτριος, Άγιος Νικόλαος.

Χορτάτα: Αγία Αικατερίνη, Άγιοι Θεόδωροι και Άγιος Παντελεήμονας, Άγιοι Πέντε, Άγιοι Ταξιάρχες, Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος, Άγιος Μηνάς, Κοίμηση της Παναγιάς.





Καθολικές: Άγιοι Απόστολοι (Άγιος Πέτρος), Άγιος Γεώργιος (Καλλιγόνι), Ασπίλου Συλλήψεως, Εκκλησία των Φλάρων, Μαντόνα (Σφακιώτες), Παντοκράτορας (κάστρο), Φραγκοκλησιά, Αγγλικανική Εκκλησία Λευκάδας (ημιτελής)


Πηγές:
Τάσου Π. Κοντομίχη: Τα τοπωνύμια της Λευκάδας εκδ. Νεφέλη
Πάνου Γ. Ροντογιάννη: Η Χριστιανική Τέχνη στη Λευκάδα εκδ. ΕΛΜ 1974
Κωνσταντίνου Γ.  Μαχαιρά: Ναοί και Μοναί Λευκάδος Αθήναι 1957
Χρίστος Σολδάτος Χριστιανική Ζαωγραφική εκδ. ΕΛΜ 1999
καθώς επίσης και μια σειρά άλλων βιβλίων, τοπικών εφημερίδων, χαρτών και άλλων πηγών.



Ευχαριστώ θερμά το Νίκο Καββαδά και το My Lefkada, τον Μπάμπη Λάζαρη, την Ειρήνη Βονιτσάνου και την οικογένεια Βονιτσάνου, τον πατερ. Ιωαννίκιο Ζαμπέλη, τον Τάσο Κοντομίχη και την Χαραμόγλειο Ειδική Λευκαδιακή Βιβλιοθήκη, τον Θανάση Μελά και την Εταιρεία Λευκαδικών Μελετών, τον Δημήτρη Σκλαβενίτη, την Αλτάνη Σολδάτου, την Ειρήνη Σταματέλου, τον Γιάννης Ροντογιάννη, την Αθανασία Βερυκίου, τον Μιχάλη Αυλωνίτη, τον Θοδωρή Βουκελάτο, την Σταματίνα Ρομποτή, το Νίκο Μαργέλη, την Αμαλία Πολίτη, τη Ρένα Κατηφόρη, τον Ανδρέα Αρματά, τον Κώστα Καββαδία, την Υπαπαντή Θερμού, τον Μίμη Κούρτη, τον Χρήστο Κοντογεώργη, την Θεοδώρα Μανωλίτση, την Όλγα Μανωλίτη, την Ματίνα Πολίτη, την Εύα Πολίτη, την Σπυριδούλα Σκλαβενίτη, την Σοφία Σκλαβενίτη, την Φρόσω Χαλικιοπούλου, την Παπανελοπούλου Κάτσενου Σοφία, τον Γιώργο Ζαμπέλη, τον Βασίλη Θεοχάρη, τον 'Ακη Καλύβα, τον Σπύρο Λεκατσά, τον Ιωάννη Κάτσενο, τον Σπύρο Ζαβιτσάνο, τον Νικόλα Αρματά, τον Φώτη Μαραγκό, τον Ηλία Βλάχο, το Νίκο Ζαμπέλη,την Αναστασία Στραγαλινού, τον Σπύρο Κατωπόδη που ο καθένας με τον τρόπο του με βοήθησαν στην καταγραφή των εκκλησιών.

Σκλαβενίτη Χρυσούλα 

Αναδημοσίευση στο My Lefkada