Παρασκευή, 18 Νοεμβρίου 2016

Περί ψαρικής τέχνης ... από τον "Αθανάσιο Διάκο" του Βαλαωρίτη και τον Π. Κοντομίχη (γ΄μέρος)


Με αφορμή μια λέξη, με αφορμή ένα λεξικό, με αφορμή μια μεγάλη προσπάθεια διάσωσης και προβολής του γλωσσικού πλούτου του νησιού μας, ολοκληρώνουμε εδώ αυτό το μικρό γλωσσάρι "περί ψαρικής τέχνης".
Το πρώτο μέρος του μπορείτε να το δείτε [εδώ] και το δεύτερο [εδώ].
Οι βασικές πηγές της σελίδας lexikolefkadas.gr είναι:
1) Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος, Πανταζής Κοντομίχης, Εκδόσεις Γρηγόρη. Στο βιβλίο περιέχονται επίσης: Σύλλαβος του Ιωάννη Σταματέλου και Γλωσσάριον του Γ.Χ. Μαραγκού.
2) Τα Λευκαδίτικα,  Χριστόφορος Λάζαρης, Ιδιωτική Έκδοση, Ιωάννινα 1970
3) Τεχνικές εὐσταθείας τῆς Παραδοσιακῆς Ἀρχιτεκτονικῆς  καί Λεξικό ἰδιωματικῶν οἰκοδομικῶν ὅρων  τῆς Λευκάδας,Χαρά Παπαδάτου – Γιαννοπούλου, Λευκάδα 2014
4) Το γλωσσάρι της Λευκάδας, Ηλία Π. Γαζή, Έκδοση της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Λευκάδας, 1993
5) Άλλες πηγές.
Αυτά, αλλά και άλλα μικρότερα γλωσσάρια που συναντάμε σε πολλά βιβλία Λευκαδίων συγγραφέων, ποικίλων θεμάτων, αποτελούν την γλωσσική κληρονομιά που θεωρείται απαραίτητο να περάσει στις νέες γενιές, να μη ξεχαστεί, να συνεχίσει να υπάρχει.
Στο άρθρο αυτό έγινε μια προσπάθεια να δημιουργηθεί αυτή η μικρή συλλογή λέξεων που αφορούν την ψαρική τέχνη και τα ονόματα ψαριών και πλασμάτων της θάλασσας. Οι περισσότερες από τις λέξεις που θα συναντήσετε σε αυτές τις τρεις συνέχειες, είναι άγνωστες στους περισσότερους, καθώς άγνωστη τείνει να γίνει και η τέχνη αυτή (η ψαρική) που για αιώνες έδινε ψωμί σε ένα μεγάλο μέρος των κατοίκων του νησιού μας.
Σήμερα ελάχιστοι είναι αυτοί που συνεχίζουν σαν επαγγελματίες την τέχνη αυτή. Έτσι χάνεται. Μαζί της χάνεται και η ορολογία της.
Και μαζί με αυτήν χάνονται και όλες οι άλλες παραδοσιακές ή μη τέχνες, παραδοσιακά ή μη "επαγγέλματα" και όλες οι παράμετροι που τις αποτελούν (ορολογία, εργαλεία, τεχνικές κ.ά). Κάποιες εκσυγχρονίζονται και χάνουν την σοφή γνώση των παλιών και τον χαρακτήρα τους.
Μαζί με όλα αυτά χάνεται και η παράδοση σαν σύνολο. Θυσιάζεται στο βωμό της ανάπτυξης, του τουρισμού και της τάχα προόδου. Και θυσιάζεται εύκολα, χωρίς κανείς μας να συνειδητοποιεί ότι αν χαθεί η παράδοση ενός λαού, τότε αυτός ο λαός δεν έχει μέλλον.
Ακολουθούν τα τελευταία λήμματα του γλωσσαρίου μας:





















Εδώ είναι συγκεντρωμένα όλα τα λήμματα "περί ψαρικής". Αν προκύψουν κι άλλα, από τις υπόλοιπες πηγές μας, θα επανέλθουμε!
Ελπίζουμε να ξύπνησε μνήμες αυτή η μικρή συλλογή.

Περί ψαρικής τέχνης ... από τον "Αθανάσιο Διάκο" του Βαλαωρίτη και τον Π. Κοντομίχη (β΄μέρος)


Σε συνέχεια από το πρώτο μέρος του ομώνυμου άρθρου.
Συνεχίζεται εδώ το μικρό γλωσσάρι που αφορά στην ψαρική τέχνη, στα ψάρια και άλλα πλάσματα της θάλασσας, χρησιμοποιώντας ως πηγή το lexikolefkadas.gr.
Η σελίδα αντλεί τα λήμματα της, μεταξύ άλλων και από το Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος του Πανταζή Κοντομίχη. Ο Κοντομίχης συχνά χρησιμοποιεί ως πηγή του τον Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, αντλώντας γλωσσικό υλικό από τους στίχους ή τις σημειώσεις των ποιημάτων του.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση και με αφορμή μια συλλογή λημμάτων "περί ψαρικής τέχνης" που ο Βαλαωρίτης αναφέρει σε σημείωση στο Δ΄άσμα του ποιήματος "Αθανάσιος Διάκος", σας παρουσιάζουμε σε συνέχειες το γλωσσάριο αυτό.
Το γλωσσάριο θα ολοκληρωθεί, λόγω του όγκου των λημμάτων σε τρεις συνέχειες.
Ανάμεσα στα λήμματα θα βρούμε ορολογία των ψαράδων, σε σχέση με τα δίχτυα τους, τρόπους ψαρέματος, ονομασίες ψαριών και άλλων θαλασσινών κ.ά.
Να σημειώσουμε εδώ ότι γενικά, ο Κοντομίχης στο λεξικό του, δίνει βάση στη λαογραφική διάσταση κάθε λήμματος και λιγότερο στην ετυμολογία του. Μας δίνει πολύτιμες πληροφορίες για παραδοσιακές τέχνες, γεωργικά, παραδόσεις και άλλα λαογραφικά στοιχεία.
Ακολουθούν σε αλφαβητική σειρά τα λήμματα.





































Συνεχίζεται ...

Πηγή: My Lefkada

Περί ψαρικής τέχνης ... από τον "Αθανάσιο Διάκο" του Βαλαωρίτη και τον Π. Κοντομίχη (α΄μέρος)


Το να αναρτάς λέξεις του Λευκαδίτικου γλωσσικού ιδιώματος στη σελίδα lexikolefkadas.gr, χρησιμοποιώντας βιβλία-θησαυρούς για την παράδοση και τον πολιτισμό του νησιού μας, αποδεικνύεται ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ασχολία.
Σου δίνεται η δυνατότητα να μαθαίνεις λέξεις και φράσεις που δεν γνώριζες, να τις ανακαλείς στη μνήμη σου με τη φωνή της βαβάς σου, να ξεκαθαρίζεις την έννοια τους, την προφορά και την ετυμολογία τους.
Σου δίνεται η δυνατότητα να τις ομαδοποιείς και να φτιάχνεις μικρότερα θεματικά γλωσσάρια. Όπως αυτό που θα προσπαθήσουμε να σας παρουσιάσουμε εδώ, χρησιμοποιώντας τα λήμματα που αφορούν στην ψαρική τέχνη και στα ονόματα ψαριών.
Πηγές μας είναι το Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος του Πανταζή Κοντομίχη (εκδ. Γρηγόρη) και οι σημειώσεις στον "Αθανάσιο Διάκο", του Αρ. Βαλαωρίτη. Τα λήμματα είναι όλα αναρτημένα στο lexikolefkadas.gr.
Με αφορμή το λήμμα "πεζόβολος (ο)" λοιπόν διαβάζουμε στο Λ.Λ.Γ.Ι του Κοντομίχη: "αλιευτικό δίχτυ κυκλικού σχήματος με νήμα διαφόρων ποιοτήτων, λινό, βαμβακερό, μεταξένιο.
Οι ψαράδες που χρησιμοποιούν πεζόβολο, ψαρεύουν στα παραλιακά μέρη, όπου κινούνται - την καλοκαιρινή περίοδο - κοπάδια ψαριών, ιδίως στράδια (=αρσενικοί κέφαλοι).
Για να παρασύρουν το κοπάδι χρησιμοποιούν ως δόλωμα δύο τρία όμοια ψάρια ζωντανά, που τα σέρνουν παράλληλα. Την κατάλληλη ώρα απλώνουν (πετούν με τέχνη) το πεζόβολο που αιχμαλωτίζει τα περαστικά ψάρια"Και χρησιμοποιώντας ο ίδιος ως πηγή τις σημειώσεις του Βαλαωρίτη συμπληρώνει στο ίδιο λήμμα:
[Με την ευκαιρία αυτή καταγράφομε από τις "σημειώσεις" του στον "Αθανάσιο Διάκο" του ποιητή Αρ. Βαλαωρίτη τα σύνεργα της ψαρικής τέχνης που χρησιμοποιούσαν και χρησιμοποιούν οι ψαράδες της Χώρας και των παραλιών, καθώς και την ονομασία πολλών ψαριών.
Κι αυτό γίνεται γιατί έτσι συγκεντρωμένες οι λέξεις, βοηθούν καλύτερα τον αναγνώστη, παρότι οι περισσότερες απ΄ αυτές και πολλές άλλες είναι εδώ λεξικογραφημένες στην οικεία τους θέση.
Σημειώνει λοιπόν ο ΒΑΛ. ύστερα από μικρό πρόλογο: "Πόσον θησαυρόν λέξεων και φράσεων ηδύνατό τις να συλλέξει ερευνών και τούτο το τμήμα του δημώδους γλωσσολογικού αρχειοφυλακίου, και πόσον ήθελε φανή αξία θαυμασμού η ακατανόητος διαφύλαξις της πατρικής περιουσίας", και συνεχίζει: "Εντός του ευτελούς και πενιχρού μονοξύλου του Έλληνος αλιέως ήθελεν ευρεθή ο πεζόβολος, ο γρίπος και το πεζογρίπι, η ψάθα, τα καλαμωτά, το καμάκι, η πρυά (πυρά), ο ολκός ή βολκός η πόχα, ο δόλος, η τονιά, τα φελούρια, η συρτή. Καθώς ήθελεν ευρεθή άθικτος και αβλαβής εν τοις κόλποις του αλιευτικού κοφίνου, ο χάνος, η πέρκα, η χελούδα, η δράκαινα, η σμέρνα, ο ολφός, ο σαργός, το μελανούρι, ο πιννοτήρας, η μαρίδα, ο όρκυνας, ο κέφαλος, ο αχινιός ή αχινός, το μύδι, ο προσφορίτης, ο κοχλιός, η ριχτιά, το μηλοκόπι, ο σπάρος, το λαβράκι, η ρίνα, το σαλάχι (ούτινος το κέντρον επιζήτητον εις παρακέντησιν του φλέγμονος, εξ ου προσβάλλονται τα κτήνη), η μουδίστρα, η σκύλος, η μαινίδα, η φώκα, η αθερίνα, ο δάχτυλος, η σουλήνα, το σταυρίδι, ο κολιός, ο λεθρίνος, ο μούρμουρας, ο αποτρόπαιος πόρφυρας και πλήθος άλλων ..."].
Σημειώνουμε εδώ επιπλέον, μιας και δεν αναφέρεται στην επεξήγηση του λήμματος "πεζόβολος" του Κοντομίχη, τον μικρό πρόλογο για τον οποίο γίνεται λόγος παραπάνω:
"Χταπόδι, ο πολύπους.
Θαλάμη και αθαλάμη. Είναι περίεργον ότι εν ώ η δημοτική γλώσσα δεν διετήρησε το θάλαμος, επί της συνηθεστέρας χρήσεως διέσωσε το θαλάμη, περιστείλασα όμως την σημασίαν ιδίως επί της κοίτης του πολύποδος.
Τοιαύτη του σημαινομένου περιστολή παρατηρείται και επ΄ άλλων λέξεων. Ούτε λ.χ. ο αλιεύς ούτε το αλιεύω διετήρησαν την γενικήν αυτών σημασίαν. Αλλά το αλιάς και αλεύω ή αλιεύω περιωρίσθηκαν εις δήλωσιν μόνον των ασχολουμένων εις την άγραν του πολύποδος, των θαλάσσιων οστράκων (άτινα εν παρόδω ο ποιητής λαός αποκαλεί αγνά), των σπόγγων και των τοιούτων. Τούτων δε των αλιέων τον οπλισμόν απαρτίζουσι μόνον ο πιννολόγος, η ξύστρα, το διγόφι και τινά άλλα δευτερεύοντα και επουσιώδη. Τα δε πλοιάρια αυτών, οιασδήποτε κατασκευής και αν ήναι καλούνται αλιάτικα.
Οι βραχίονες ή πόδες των πολύποδος λέγονται αποκλαμοί".
(Ο Βαλαωρίτης έγραψε την συγκεκριμένη σημείωση με αφορμή τους στίχους από το "άσμα Δ΄" στον "Αθανάσιο Διάκο":
"Χταπόδι στη θαλάμη του, που πρόσμενε κυνήγι 
κι ανήσυχο παράδερνε με τους αποκλαμούς του").
Και συνεχίζουμε με σχετικά με το θέμα "ψαρική τέχνη και ψάρια", λήμματα, από το Λ.Λ.Γ.Ι. του Πανταζή Κοντομίχη (με αλφαβητική σειρά):


















Συνεχίζεται ...
Για την σημασία των λέξεων που δεν αναφέρονται αναλυτικά σε αυτό το άρθρο κι έχουν μπλε χρώμα, μπορείτε να μεταβείτε στα σχετικά links πατώντας πάνω στη λέξη.
Πηγή: My Lefkada

Τρίτη, 15 Νοεμβρίου 2016

Παρουσίαση λευκαδίτικων ντοκιμαντέρ νέων δημιουργών στο ΛΑΟΠΟΛΙΣ



Ο ΛΑΟΠΟΛΙΣ ξεκίνησε  μόλις πριν από ενάμιση μήνα τη λειτουργία του και έχει ήδη μπει δυναμικά στην τροχιά της διοργάνωσης πολύ σημαντικών εκδηλώσεων για τους Λευκαδίτες της Αττικής και όχι μόνο.

Αυτή τη φορά η εκδήλωση είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, καθώς παρουσιάζει κομμάτια της ιστορίας και του πολιτισμού του νησιού μας, μέσα από τη δημιουργική ματιά δυο νέων ανθρώπων που αγαπούν και στηρίζουν με τη δουλειά τους τον τόπο τους.

Για πρώτη φορά στην Αθήνα θα παρουσιαστούν και θα προβληθούν τα ντοκιμαντέρ: 
  • "Χαραμόγλειος Ειδική Λευκαδιακή Βιβλιοθήκη"
     Σε σκηνοθεσία Νίκου Καββαδα – Δημήτρη Ε. Σολδάτου
  • ο κάστρο της Αγίας Μαύρας, από το 1300 μέχρι σήμερα"
     Σε σκηνοθεσία Μάρκου Σφέτσα
  •  "Fritz Berger: Ο φωτογράφος των αναμνήσεων"
     Σε σκηνοθεσία: Νίκου Καββαδά – Δημήτρη Ε. Σολδάτου

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 20 Νοεμβρίου 2016 και ώρα 18:00, στον Πολυχώρο του ΛΑΟΠΟΛΙΣ (Αγίου Βασιλείου 83, Άγιος Δημήτριος - Μπραχάμι).

Στην εκδήλωση θα παρευρεθούν οι δημιουργοί των ντοκιμαντέρ, Μάρκος Σφέτσας και Νίκος Καββαδάς, οι οποίοι θα παρουσιάσουν τα έργα τους και θα συζητήσουν με το κοινό.


Πέμπτη, 3 Νοεμβρίου 2016

Γενική Συνέλευση και Εκλογές στο Σύλλογο Λευκαδίων Ηλιούπολης και Γύρω Δήμων "Η Φανερωμένη"

Το Δ.Σ. του Συλλόγου Λευκαδίων Ηλιούπολης και Γύρω Δήμων "Η Φανερωμένη", καλεί τα μέλη του σε γενική συνέλευση και εκλογές την Κυριακή 20 Νοεμβρίου και ώρα 11 π.μ. στα γραφεία στου Συλλόγου στην Ηλιούπολη.


Τρίτη, 1 Νοεμβρίου 2016

Λαογραφικός Πολιτιστικός Σύλλογος ΛΑΟ.ΠΟΛΙ.Σ - Κάτι νέο ξεκινά στην Αθήνα για τη Λευκάδα.

Για εμάς τους Λευκαδίτες της Αττικής, είναι πολύ σημαντικό να ξέρουμε ότι κάποιοι εδώ στην απρόσωπη πόλη, μπορούν να μας μεταφέρουν το χάδι του νησιού μας. 


Ήδη από το καλοκαίρι είχα πληροφορηθεί από "πρώτο χέρι" ότι κάτι νέο ετοιμάζεται. Αυτό το "νέο" λοιπόν, τώρα είναι έτοιμο και περιμένει όλους εμάς να το στηρίξουμε.



ΛΑΟ.ΠΟΛΙ.Σ. Λαογραφικός Πολιτιστικός Σύλλογος που μοσχοβολά Λευκάδα. 



Καλό του ξεκίνημα!






ΚΑΤΙ ΝΕΟ ΞΕΚΙΝΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Λαογραφικού Πολιτιστικού Συλλόγου ΛΑΟ.ΠΟΛΙ.Σ.

Από 1η Οκτώβρη 2016 ξεκίνησε να λειτουργεί ο σύλλογος ΛΑΟ.ΠΟΛΙ.Σ
με υπεύθυνο τον Λευκαδίτη καθηγητή Φ.Α. χοροδιδάσκαλο κο Γιάννη Γαντζία.
Τον σύλλογο πλαισιώνει μεγάλος αριθμός Λευκαδίων που διαμένουν στην Αθήνα και
δραστηριοποιούνται για την προβολή της ιστορίας, της τέχνης και του πολιτισμού του
νησιού.
Στεγάζεται στον Άγιο Δημήτριο Αθηνών (Μπραχάμι - Αγίου Βασιλείου 83 Τ.Κ 17343) 
Στον φιλόξενο χώρο του (Πολυχώρος Πολιτισμού και Άθλησης)
 προγραμματίζονται σειρά πολιτιστικών και αθλητικών
δράσεων.

Το πρόγραμμα μαθημάτων του ΛΑΟ.ΠΟΛΙ.Σ

Ελληνικοί χοροί κάθε Τετάρτη & Παρασκευή 8μμ - 9μμ και 9μμ - 10.30μμ
Παιδικά τμήματα διδασκαλίας Ελληνικών χορών κάθε Σάββατο 6 - 7μμ και 7 - 8 μμ.
Χοροδιδάσκαλος Γιάννης Γαντζίας Yiannis Gantzias.

Αποκλειστικά τμήματα χορών ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΡΩΜΥΛΙΑΣ (Β. Θράκης)
κάθε Δευτέρα & Πέμπτη 7.30μμ - 9μμ.
Χοροδιδάσκαλος Βασίλης Λάντζος Lantzos Vasilis.

Αθλητικές δραστηριότητες:
Δευτέρα 12πμ - 1μμ, Τετάρτη 7μμ - 8μμ,
Πέμπτη & Σάββατο 10πμ - 11πμ & 11πμ - 12πμ.
με τον G.T. Δημήτρη Γουριώτη Gouriotis Dimitris



**Ο πολυχώρος ΛΑΟΠΟΛΙΣ διατίθεται και για κάθε χρήση (διαφόρων εκδηλώσεων, πάρτυ κ.α.)

Για κάθε ενδιαφερόμενο που θα ήθελε να ενημερωθεί για τα μαθήματα και τις εκδηλώσεις μας η γραμματεία του συλλόγου λειτουργεί καθημερινά
12μμ -2μμ & 6μμ -10μμ
Τηλεφωνική επικοινωνία: 6937 03 61 15
FB: Λαόπολις Λαογραφικός Πολιτιστικός Σύλλογος
και ομάδα FB: Λευκαδίτες Αθηνών και Περιχώρων.

Η πρόσβαση στο χώρο είναι εύκολη με μετρό: στάση Athens Metro Mall
στάση (Αγίου Δημητρίου) ή στάση Ηλιούπολη (100 μέτρα από την εκκλησία του Αγίου Βασιλείου)
και με λεωφορείο αστικής συγκοινωνίας: (σταθμός μετρό Δάφνης - Άγιος Δημήτριος) γραμμή 112
στάση στην εκκλησία του Αγίου Βασιλείου (Μπραχάμι).

Το ΔΣ







Τα εγκαίνια του ΛΑΟΠΟΛΙΣ

Την Κυριακή 23 Οκτωβρίου 2016 στο χώρο του συλλόγου πραγματοποιήθηκαν
με μεγάλη επιτυχία τα εγκαίνια του ΛΑΟΠΟΛΙΣ.
Τον αγιασμό τέλεσε ο εφημέριος του ιερού ναού Αγίου Βασιλείου πατέρας Αναστάσιος.
Τα μέλη επιμελήθηκαν με ιδιαίτερη φροντίδα την οργάνωση του χώρου και το φαγητό.
Το γλέντι πλαισίωσαν μουσικά το ΕΠΤΑΣΗΜΟ με τον Βαγγέλη Παπαναστασίου, Βαγγέλη Σαραντίδη, Ιάκωβο Ηλιάδη, Φάνη Φωτόπουλο και  Πέτρο Μήτσου στη γκάιντα και Αποστόλη Βαγγελάκη στο κλαρίνο.
Μέλη, φίλοι και γνωστοί παρευρέθηκαν στο χώρο.

Σας ευχαριστούμε όλους από καρδιάς για την τιμή που μας κάνατε.
Χορός, ευχές, κέφι και χαμόγελα είναι οι καλύτεροι οιωνοί για το ξεκίνημα μας.
Καλοτάξιδος!